Na jarenlang oefenen op de mat wordt iets duidelijk. Het is niet de techniek die het meest verandert, maar de kwaliteit van de aandacht die je eraan besteedt. Een gespannen, defensieve geest leidt tot een gespannen, verdedigend lichaam. Wanneer die greep loslaat, wordt iets anders mogelijk. De partner wordt gevoeld in plaats van berekend. De beweging ontstaat in plaats van te worden gegenereerd.
Op een gegeven moment merk je dat deze kwaliteit van aandacht niet specifiek is voor krijgskunsten. Het is hetzelfde dat een gesprek oprecht maakt, of een wandeling in het bos stil levendig. De vraag wordt: wat staat in de weg? En kun je het gewoon zien — niet corrigeren, niet verbeteren, maar gewoon duidelijk zien?
Dat zien is waar onderzoek naar verwijst.
Luisteren vanuit het verleden
We luisteren bijna altijd vanuit wat we al weten. Vanuit conclusies, herinneringen, het beeld dat we van onszelf en anderen hebben. Dit is gewoon hoe de geconditioneerde geest werkt. Maar het betekent dat het meeste van wat we luisteren noemen, eigenlijk een soort filteren is. We horen wat bevestigt wat we al denken. We reageren op het beeld, niet op de persoon.
Er bestaat nog een andere vorm van luisteren — een vorm waarbij je direct ziet wat er is, zonder de filter van verwachtingen of angsten. Niet door een inspanning. Door te zien. En in dat zien — is degene die filtert simpelweg niet aanwezig.
Meditatieve dialoog
Een van de vormen die dit onderzoek aanneemt is dialoog — geen debat, geen discussie, maar twee of meer mensen die samen naar iets kijken zonder van tevoren te weten waar dat toe leidt. Niemand probeert iemand te overtuigen. Niemand verdedigt een standpunt. De vraag is oprecht open.
Dit vereist dezelfde kwaliteit van aandacht als oefenen op de mat: geen agenda, geen defensieve houding, een bereidheid om niet te weten. Als dat aanwezig is, kan er iets worden gezien waar geen van beide personen alleen toe had kunnen komen.
Mukesh Gupta
In 2012 ontmoette ik Mukesh Gupta, wiens werk met de School for Self-Inquiry deze dimensie van de beoefening aanzienlijk heeft verdiept. Zijn benadering is geen methode. Het is een uitnodiging om direct te kijken — naar hoe het denken werkt, naar wat luisteren eigenlijk is, naar de aard van het bewustzijn dat ten grondslag ligt aan alle ervaring.
Waar hij op wijst en wat Tomita onthult via het lichaam op de mat zijn niet twee verschillende dingen. Ze komen samen.
"Diep luisteren is de poort naar die onvoorwaardelijke ruimte van zijn. Dit diep luisteren betekent volledig aanwezig zijn zonder enige weerstand."
— Mukesh Gupta schoolforselfinquiry.org
Voor iedereen die verder wil gaan in deze richting — door diep te kijken en te luisteren, meditatief te wandelen of samen in stilte te zitten — is meditative.be de juiste plek om verder te gaan.